ميلاد با سعادت حضرت امام رضا (عليه السلام)

عبادت 1 رضا (ع)

---

علی بن موسی الرضا علیه السلام داناترین، با سخاوت ترین و بزرگوارترین مردم از جهت اخلاق و رفتارهای انسانی بود.

---

یاد خدا در همه حال

رجاء بن ضحاک سرپرست مأمورین آوردن امام رضا علیه السلام از مدینه به خراسان، ضمن بیان مشروحی از عبادات شبانه روزی امام رضا علیه السلام در مسیر راه، می گوید:

«فو الله ما رأیت رجلا کان اتقی تعالی منه، و لا اکثر ذکرا لله فی جمیع اوقاته منه، و لا اشد خوفا لله عزوجل منه.؛ «سوگند به خدا، مردی را ندیدم که با تقواتر از 1 رضا علیه السلام باشد، و در همه ی ساعات بیشتر از او به یاد خدا باشد، و بیشتر از او از خدا بترسد.» [1]

روزه امام

ابراهیم بن عباس در ضمن شرح حالات امام رضا علیه السلام می گوید:

امام اکثر شبها از آغاز تا بامداد، به عبادت و مناجات با خدا اشتغال داشت، بسیار روزه می گرفت، و روزه ی سه روز در هر ماه را ترک نمی کرد، و می فرمود:«سه روز روزه گرفتن در هر ماه، معادل روزه گرفتن همه ی روزهای سال به حساب می آید» [2]

گریه بر امام حسین

امام رضا علیه السلام فرمودند: همانا روضه امام حسین علیه السلام پلک چشمان ما را مجروح کرده و اشک ما را جاری و عزیز ما را در سرزمین کربلا ذلیل و غم و اندوه را تا روز قیامت برای ما بجای گذارد.

پس برای مثل حسین علیه السلام باید گریه کنندگان گریه کنند، و ناله کنندگان ناله کنند، که گریه برای او گناهان بزرگ را می ریزد. [3] [4] .

دعبل خدمت حضرت امام رضا علیه السلام آمد. آن حضرت درباره ی شعر و گریه بر سیدالشهداء کلماتی چند فرمودند، تا اینکه فرمودند:

ای دعبل، کسی که بر مصائب جدم حسین علیه السلام گریه کند خداوند گناهان او را می آمرزد.

آنگاه حضرت رضا علیه السلام بین حاضرین و خانواده ی خود پرده ای زدند تا بر مصائب امام حسین علیه السلام اشک بریزند.

سپس به دعبل فرمودند: برای امام حسین علیه السلام مرثیه بخوان، که تا زنده ای تو ناصر و مادح ما هستی. تا قدرت داری از نصرت ما کوتاهی مکن. دعبل در حالتی که اشک از چشمانش می ریخت، قرائت کرد:

افاطم لو خلت الحسین مجدلا

و قد مات عطشانا بشط فرات

صدای گریه ی امام حسین علیه السلام و اهل بیت آن حضرت بلند شد. [5] .

شخصی از شیعیان از زیارت سیدالشهداء علیه السلام برگشته بود و خدمت حضرت رضا علیه السلام رسیده مقداری از تربت جدش حسین علیه السلام را برای آن حضرت آورده بود. هنگامی که امام رضا علیه السلام تربت جدش سیدالشهداء علیه السلام را دید بسیار گریست. [6] .

بر غریبی حسین و درد او گریه کنید

ثقه جلیل ریان بن شبیب گفت: در روز اول محرم بر امام ابی الحسن رضا علیه السلام وارد شدم، به من فرمود: «ای پسر شبیب! آیا روزه داری؟»

گفتم: نه. گفت: «این روز، روزی است که زکریای پیامبر در آن پروردگار خود را خواند و گفت: «رب هب لی من لدنک ذریة طیبة انک سمیع الدعاء» [7] .

یعنی «ای پروردگار من! مرا از نزد خویش ذریتی پاک ببخش، همانا که تو دعا را شنونده ای».

پس خدای تعالی دعای او را مستجاب کرد، و ملائکه را فرمود تا زکریا را در حالتی که وی در محراب ایستاده بود و نماز می گزارد،ندا کردند که: «خداوند تو را به یحیی مژده می دهد!»

پس هر کس این روز را روزه بدارد و خدای تعالی را بخواند، خدای تعالی او را اجابت کند، چنان که زکریا را».

آن گاه گفت: «ای پسر شبیب! محرم آن ماه است که مردم جاهلیت در گذشته حرمت آن ماه را نگاه می داشتند، اما این امت نه حرمت ماه را شناختند و نه حرمت پیمبر خود را. و در این ماه ذریه او را کشتند، و زنان او را اسیر کردند، و اثاث او را تاراج بردند، خداوند هرگز آنان را نیامرزد!

ای پسر شبیب! اگر برای چیزی گریه خواهی کرد، برای حسین بن علی بن ابی طالب علیهم السلام گریه کن، برای آن که او را مانند گوسفند ذبح کردند، و هیجده مرد از خاندان او با او کشته شدند که روی زمین مانند آنها نبود.

ای پسر شبیب! اگر خوشحال می کند تو را که در درجات بلند بهشت با ما باشی، برای اندوه ما، اندوهناک باش و از فرح ما شادمان.

و بر تو باد دوستی ما که اگر مردی سنگی را دوست بدارد، خدا او را روز قیامت با آن سنگ محشور گرداند. [8] .

نماز بر بدن پدر

امام هشتم علیه السلام با طی الارض از مدینه به بغداد رفته و در بالین امام کاظم علیه السلام هنگام وفات (یا در کنار جنازه ی آن حضرت) به طور ناشناس حاضر شده و در غسل دادن و کفن کردن و نماز و دفن جنازه ی پدر، حاضر بود، سپس بی درنگ به مدینه بازگشت.

اخلاق امام

ابن ابی الحدید معتزلی یکی از علمای بزرگ اهل سنت می گوید: علی بن موسی الرضا علیه السلام داناترین، با سخاوت ترین و بزرگوارترین مردم از جهت اخلاق و رفتارهای انسانی بود. [9] .

احترام به مردم

ابراهیم بن عباس می گوید:

هرگز ندیدم که امام رضا علیه السلام با سخن خود کسی را برنجاند و سخن کسی را قطع کند، تا اینکه سخن خود را تمام بکند، و هرگز حاجت کسی را توان ادای آنرا داشت رد نمی کرد. [10] .

به غم ما غمین باش، در شادی ما شاد

در حدیث ریان بن شبیب از امام رضا علیه السلام نقل است که آن حضرت فرمود:

«ای پسر شبیب! اگر می خواهی که به درجات اعلای بهشت رسی، با ما باش! به غم ما غمگین باش و به شادی ما شاد! و بر تو باد ولایت ما! که هر کس سنگی را دوست داشته باشد، خداوند در روز قیامت با آن محشورش کند».

شبی در حشر و معاد خود فکر می کردم و به نامه ی اعمال خویش نظر می افکندم، و این که چگونه به اعمالم رسیدگی خواهد شد که دیدم چیزی، لازمه نفسم شده، با آن محشور گشته و از آن جدا نمی شود، وقتی دقت کردم دیدم کتابی خطی است که آن را به شدت دوست دارم. در این وقت این حدیث را به یاد آوردم که: «هر کس سنگی را هم دوست داشته باشد با آن محشور می شود». و کتاب هم مانند سنگ، از جمادات است و از این جهت با آن فرقی ندارد. [11] .

---

پی نوشت ها :

[1] عیون اخبار الرضا، ج 2 ص 180.

[2] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 131.

[3] ناسخ التواریخ: در حالات امام حسین علیه السلام: ج 3، ص 294؛ ذیل حدیث از امالی صدوق رحمه الله.

[4] مجالس الشیعه، ص 19.

[5] بحارالانوار، ج 45، ص 257.

[6] بحارالانوار،ج 101، ص 131.

[7] آل عمران / 39.

[8] نامه ها و برنامه ها، ص 269 و 270.

[9] شرح نهج البلاغه، 291: 15.

[10] عیون اخبار الرضا، 197: 2، بحارالانوار، 90: 49، ح 4.

[11] لقاء الله، ص 165.

بخش حریم رضوی

عشق امام رضا(ع) به نماز

---

خدایا! انتقام مرا از کسی که به من ستم کرد و تحقیر نمود، و شیعه را از در خانه ی من پراکنده ساخت بگیر، و تلخی ذلت و خواری را بر او بچشان.

---

طریق نماز امام رضا(ع)

ابوالحسن صائغ از عمویش که همراه امام رضا علیه السلام بود نقل می کند که گفت: چند ماه پشت سر امام رضا علیه السلام برای نماز اقتدا کردیم، در نمازهای واجب روزانه، همواره در رکعت اول بعد از حمد سوره ی (انا انزلناه...) را می خواند، و در سوره ی دوم بعد از حمد سوره ی توحید (قل هو الله احد...) می خواند. [1] [2] .

عشق ورزیدن به عبادت

همانگونه که حضرت رضا علیه السلام در مقام معرفی امام فرمودند که:

امام کسی است که عابدترین مردم باشد [3] ، الحق که خود آن حضرت از مصادیق کامل و بارز آن هستند، و جهت اینکه امام عابدترین مردم است، این است که معرفت امام نسبت به ذات اقدس الهی از همگان بیشتر است، هر چه معرفت بیشتر باشد، شخص به انجام وظیفه عبودیت مصمم تر و کوشاتر است، تا جائی که به عبادت عشق می ورزد، و در هیچ حال از معبود خود غافل نیست، همیشه در حال عبادت است، یا اشتغال به نماز دارد یا مشغول دعاء و مناجات است، لبها به ذکر و تسبیح در حرکت، یا در حال احسان به بندگان خداست که این هم خود عبادت است یا مشغول کسب حلال است برای امرار معاش که این نیز عبادت است، غذا و خوراک، خواب و استراحت هم چون به منظور تجدید قوا برای عبادت است، باز خود عبادت محسوب می شود [4] .

نماز در پشت حوض

حضرت رضا علیه السلام در نیشابور به محله ای که نام آن «فوزا» بود رفت، در آن جا دستور داد یک باب حمام ساختند، و چشمه ای را لای روبی نمودند و نیز دستور داد در بالای آن، حوضی ساختند، و پشت آن حوض را محل نماز قرار داد، سپس خود آن حضرت در آن حوض غسل کرد، و در پشت آن نماز گزارند، و این موضوع سنت گردید [5] .

کرامات وضوی امام

حضرت رضا علیه السلام با همراهان از نیشابور بیرون آمده و به سوی مرو حرکت کرد، در مسیر راه، به روستایی که «ده سرخ» نام داشت رسیدند، شخصی عرض کرد: «ای پسر رسول خدا! وقت ظهر فرارسیده است.»

امام رضا علیه السلام همان دم از مرکب پیاده شد، برای وضو آب طلبید، گفتند همراه ما و در اینجا آب نیست.

آن حضرت با دست مبارک خود خاک نقطه ای از زمین را رد کرد، ناگاه از همان جا چشمه ی آبی پیدا شد، حضرت و همراهان از آب آن حوض وضو گرفتند، و اثر آن چشمه تا امروز باقی است. [6] [7] .

نفرین امام رضا بعد از نماز

مجالس بحث و مناظره ی حضرت رضا علیه السلام گرچه در آغاز با اظهار علاقه ی مأمون برگزار می شد؛ ولی به روایت عبدالسلام بن صالح هروی، به مأمون گزارش دادند که ادامه ی این مجالس برای ملک و کشور شما خطرناک است، زیرا مردم فریفته ی بیانات حضرت رضا علیه السلام شده و از شما روی می گردانند.

مأمون دربان خود «محمد بن عمرو طوسی» را مأمور تعطیل آن مجالس کرد، سپس مأمون، حضرت رضا علیه السلام را به حضور طلبید و آن حضرت را سرزنش و تحقیر کرد، امام علیه السلام در حال خشم از نزد مأمون خارج شد، در حالی که می فرمود: «به حق مصطفی و مرتضی و سیده ی بانوان جهان، به گونه ای او را نفرین کنم که زندگیش را واژگون سازد...» هنگامی که امام به خانه رسید وضو گرفت و به نماز ایستاد، در قنوت نماز مدتی طولانی به راز و نیاز و نفرین های شدید، برای نابودی حکومت ننگین مأمون پرداخت، یکی از فرازهای آن این بود: «و انتقم لی ممن ظلمنی و استخف بی و طرد الشیعة عن بابی، و اذقه الذل و الهوان؛

خدایا! انتقام مرا از کسی که به من ستم کرد و تحقیر نمود، و شیعه را از در خانه ی من پراکنده ساخت بگیر، و تلخی ذلت و خواری را بر او بچشان.» [8] [9] .

سجده طولانی

حضرت رضا علیه السلام به خانه حمید بن قحطبه وارد شد، و از آن جا به داخل قبه ای که قبر هارون الرشید در آن بود رفت، در کنار آن قبر خطی کشید و سپس فرمود:

«قبر من در همین جا قرار می گیرد، و به زودی خداوند این مکان را محل رفت و آمد شیعیان و دوستانم کند، سوگند به خدا، هیچ کس از آنها مرا زیارت نکند و سلام بر من ننماید؛ مگر این که در پرتو شفاعت ما خاندان رسالت مشمول آمرزش و رحمت خدا قرار می گیرد.»

سپس به نماز ایستاد و پس از نماز مشغول دعا شد، سپس به سجده رفت،سجده اش به طول انجامید، و در آن سجده پانصد بار گفت، «سبحان الله». [10] [11] .

سجده های طولانی

یکی از همراهان حضرت رضا علیه السلام در سفر خراسان می گوید: به روستایی رسیدیم، آن حضرت به نماز ایستاد، به سجده رفت آن را طول داد، شنیدم با کمال تواضع در سجده می گفت:

«لک الحمد ان اطعتک...»؛

«خدایا! اگر تو را اطاعت کنم، حمد و سپاس مخصوص تو است، و اگر نافرمانی کنم حجت و عذری برایم نخواهد بود، من و دیگران در احسان تو شرکتی نداریم، اگر به راه خطا رفتم، معذور نیستم، اگر نیکی به من رسد از جانب تو است، ای خدای بزرگوار! مردان و زنان با ایمان را در مشرق و مغرب در هر کجا که هستند بیامرز.» [12] [13] .

پانصد ذکر سجده

عبدالسلام هروی می گوید: وقتی که امام علیه السلام به سناباد رسید، در خانه ی حمید بن قحطبه به نماز ایستاد و پس از نماز به سجده رفت، شمردم پانصد بار گفت: «سبحان الله»؛ یعنی: «خداوند از هر گونه عیب و نقص، منزه است.» [14] [15] .

کمک گرفتن در وضو

وشاء می گوید: خدمت حضرت رضا علیه السلام رسیدم، نزد حضرت ظرف آب بود، که می خواستند وضوء بگیرند، من نزدیک رفتم تا آب روی دست حضرت بریزم، نگذاشتند و فرمود: دست نگه دار ای حسن! عرض کردم: چرا مرا نهی فرمودید و نگذاشتید روی دستان شما آب بریزم نخواستید که من اجر ببرم؟

حضرت فرمود: تو اجر ببری و من وزر؟

عرض کردم: چگونه اینطور است؟

فرمود: آیا نشنیده ای خدای عزوجل می فرماید: «فمن کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعبادة ربه أحدا، » [16] .

پس کسی که امید دارد لقاء پروردگارش را، باید عمل صالح انجام دهد و بر عبادت پروردگارش احدی را شریک نکند.

من وضوء می گیرم برای نماز، این وضوء عبادت است، اما اکراه دارم که در آن احدی با من شرکت کند. [17] [18] .

سجده ی امام رضا در توفان

امام رضا علیه السلام فرمود:

«در سجده بودم که باد (سختی) وزید و هر کس به دنبال پناهگاهی می گشت و من همچنان در سجده بر خدایم می نالیدم تا هوا آرام شد [19] [20] .

نماز اول وقت

چون صبح می شد در اول وقت نماز می گزارد و پس از آن به سجده می رفت، و سر مبارک را از سجده برنمی داشت تا آفتاب بالا می آمد، پس از آن برمی خواست و با مردم می نشست و یا سوار می شد و بیرون می رفت. [21] .

---

پی نوشت ها :

[1] عیون اخبار الرضا، ج 2، ص 205 و 206.

[2] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 86.

[3] احتجاج طبرسی، ج 2، ص 437.

[4] مجالس الشیعه، ص 330.

[5] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 91.

[6] عیون اخبار الرضا، ج 2، ص 136.

[7] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 93.

[8] عیون اخبار الرضا، ج 2 ص 172 - 173.

[9] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 121.

[10] عیون اخبار الرضا ج 2، ص 136 - 137.

[11] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام ص 94.

[12] بحار، ج 49، ص 117.

[13] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 130.

[14] عیون اخبار الرضا، ج 2، ص 137.

[15] نگاهی بر زندگی امام رضا علیه السلام، ص 131.

[16] سوره ی کهف آیه آخر.

[17] بحار، ج 49، ص 104 به نقل از کافی ج 3.

[18] ص 69، مجالس الشیعه، ص 340 و 341.

[19] بحارالأنوار، ج 85، ص 162.

[20] جامع آیات و احادیث نماز، ج 2، ص 541.

[21] مجالس الشیعه، ص 331.

بخش حریم رضوی

منبع : سايت تبيان

موضوعات مرتبط: تربيتي